PAZAR KAVRAMI VE PAZAR ÇEŞİTLERİ

Pazarlama da pazar kavramı hakkında birçok tanım yapılmaktadır. Pazar kavramının en basit tanımları, alıcı ve satıcının karşılaştığı yer, bir ürünün fiyatının belirlendiği yer veya ürünün fiyatını belirleyen şartlar, bir mal veya hizmete olan talep şeklindedir. Pazarlama fonksiyonu açısından son anlamda ele alınan pazar kavramı, herhangi bir mal veya hizmetin var olan müşterisi ile gelecekte olabilecek potansiyel müşteri, grup veya organizasyonları ifade eder. Tüm bu tanımlardan yola çıkarak pazar kavramının en yalın tanımı “tüketici veya talep eden” olarak söylenebilir. Ancak burada tüketici geniş bir kitleyi temsil edebilir; kişileri,aileleri,üretici veya satıcı işletmeleri, özel veya tüzel kuruluşları ve kamu kurumlarını içine alabilir. Pazar kavramı bir grup olabileceği gibi bir ülke veya dünyayı kapsayacak kadar büyük potansiyelde de olabilir.

Pazar kavramı tarihte çok uzun yıllar öncesinde oluşup, toplumların ekonomik yapısına bağlı olarak çeşitlilik ve değişiklik göstermiştir. Takas şekline oluşan ticaret kavramı ile beraber pazar kavramı ile tanışılmıştır. İlk başta sadece haftanın belirli günleri veya yılın belirli ayları panayır gibi geçici durumda iken zamanla sergiler, dükkanlar, çarşılar gibi daha kalıcı bir yapıya dönüşmüştür. Sanayii Devrimi ve teknolojik gelişmelerle beraber kitle üretim safhasının ortaya çıkması, üretim birimleri için pazarı zorunlu hale getirmiştir. Bu durum tüketim ekonomisi aşamasını doğurarak pazarı, ekonominin temel taşlarından biri haline getirmiştir.

Tüketici pazarlarının bölümlendirilmesi bazı faktörler bazında yapılabilir:

Coğrafi Faktörler: Pazarın coğrafi olarak bölümlere ayrılmasını ifade eder. Bu tür bölümlendirmenin amacı tüketicinin bölgeler itibari ile farklı istek ve ihtiyaçlara sahip olabileceği düşüncesidir. Coğrafi faktörler bazında bölümlendirme iklim, pazarın ve nüfusun yoğunluğu gibi faktörleri de içinde barındırır.

Demografik Faktörler: Pazarı demografik faktörlere göre bölümlendirirken yaş, cinsiyet, eğitim düzeyi, gelir düzeyi, meslek ve aile yapısı gibi faktörler etkili olmaktadır.

Psikolojik ve Sosyolojik Faktörler: Pazarı oluşturan tüketicilerin içinde bulundukları sosyal grup, yaşam biçimi ve kişilik yapıları gibi faktörlerdir.

Mal- Tüketici İlişkisi Faktörleri: Pazarı tüketicinin malla olan ilişkisine göre bölümlemede kullanılan faktörlerdir. Malın kullanımı, kullanım oranı, markaya bağlılık, maldan elde edilen fayda gibi kavramları içinde barındıran faktörlerdir.